کلاژن چیست؟

وقتی در مورد پیری پوست می‎گوییم، در واقع داریم در مورد کلاژن– یا دقیق‎تر در مورد کمبود آن حرف می‎زنیم. تا حد زیادی هر مشخصه‎ ای از پوست سالم به مضمون کلاژن ختم می‎شود: هرچه بیشتر از این پروتئین داشته باشیم، پوستمان سفت ‎تر، پرتر و باطراوت ‎تر به نظر می‎رسد.

اما وقتی پا روی سن می‎گذاریم- به خصوص وقتی هم‎زمان با بالا رفتن سن سیگار می‎کشیم، مشروب می‎خوریم و در معرض اشعه‎ ی ماورای بنفش قرار می‎گیریم- تولید کلاژنمان افت می‎کند و کلاژنی که از قبل داریم شروع به تجزیه شدن می‎کند. این امر همانند فربه نبودن، باعث چین و چروک می‎شود. توصیف این علائم به طریقی توصیف فقدان کلاژن است.

به همین جهت محصولات غنی از کلاژن زیادی در بازار وجود دارد، که بیشترشان جزو یکی از این دو دسته هستند: مرطوب کننده‎ ها (به ویژه کرم‎ ها) و مکمل‎ های خوراکی. در حالی که کرم‎ های کلاژن قدیمی شده ‎اند، مکمل ‎های امروزی بر بازار این روزها تسلط یافته ‎اند.

اما صرف نظر از اینکه محصول چه شکلی دارد، تولیدکنندگان ادعا می‎کنند که اگر کلاژن بیشتری در اختیار بدنتان قرار دهید، آنچه را از دست داده ‎است دوباره جایگزین می‎کند، که باعث بهبود همه‎ چیز از آب ‎رسانی و قابلیت ارتجاعی گرفته تا خطوط و چین‎ و چروک‎ های کوچک می‎شود. با این حال، کارشناسان همچنان مردد ‎اند.

آیا یک مرطوب کننده یا مکمل واقعا می‎تواند به سلول‎های پوستتان کمک کند تا کلاژن بیشتری تولید کنند؟

پاسخ کوتاه “نه” است. پاسخ بلند این است که شاید، اما همچنان احتمالا نه. این کمک می‎کند در مورد کلاژن و نحوه ‎ی ساخته‎ شدن آن بیشتر بدانیم تا علت پاسخ ‎ها را بفهمیم.

کلاژن پروتئین ساختاری اصلی در بافت پیوندی انسان و به طور برجسته در پوستمان است. اکثریت قریب به اتفاق کلاژن پوست ما در میان‎ پوست یافت می‎شود (لایه‎ دوم پوست که در زیر روپوست قرار دارد)، جایی که ساخته هم می‌شود. سلول‎ های پوست در میان‎ پوست (فیبروبلاست ‎ها) کلاژنی را که باقی میان‎ پوست را کنار هم نگه‎ می‎دارد، سنتز می‎کنند و ساختار زیرین پوستمان را می‎سازند.

با توجه به ساختار خود کلاژن که شبیه یک نوار یا طناب است: آمینو اسید‎های خاصی به هم متصل می‎شوند تا زنجیرهای طولانی بسازند، که آن‎ها هم با هم در یک دسته جمع می‎شوند تا رشته‎ های زخیم‎تری را تشکیل دهند. بعد آن رشته‎ ها اطراف یکدیگر پیچ و تاب می‎خورند تا یک مارپیچ سه تایی ایجاد کنند. در نهایت مارپیچ‎ ها از انتها به هم متصل می‎شوند و روی هم انباشته می‎شوند تا رشته ‎هایی به نام فیبریل بسازند. به عبارت دیگر کلاژن مولکول بسیار بزرگ و پیچیده ‎ای است.

به همین دلیل است که کرم‎ هایی که از کلاژن خالص ساخته‎ شده‎اند نمی‎توانند به ادعاهای بزرگشان عمل کنند- آن مولکول ‎های رشته ‎ای درشت، بزرگتر از آن هستند که بتوانند درون پوست شما نفوذ کنند و قطعا آن قدر بزرگ که نتوانند در میان پوست، جایی که جادوی واقعی اتفاق می‎افتد، فرو روند. درنتیجه اگرچه کرم‎ های کلاژن حس خوشایندی دارند و ممکن است به آبرسانی پوست کمک کنند، اما مزیت‎ هایشان فقط همین است.

بیشتر بخوانید: آیا کرم های دور چشم تاثیری بر جوانسازی و کاهش چین و چروک پوست دارند؟

کلاژن سازی:

Suzan Obagi متخصص پوست دانشگاه پیر و ماری کوری (UPMC) و رئیس آکادمی جراحی زیبایی آمریکا (American Academy of Cosmetic Surgery) می‎گوید: «ممکن است پوستتان نرم‎تر و لطیف ‎تر به نظر برسد یا ممکن است چین و چروک ‎هایتان کمی بهبود یابند، اما آن‎ها همه خیال باطل است- آن فقط چیزی است که در ظاهر اتفاق می‎افتد. در واقع کلاژنی ساخته نمی‎شود.»

برای برطرف کردن این مشکل در حال رشد، اکثر لوسیون‎ها، شربت‎ ها و قرص هایی که در ترکیباتشان وجود کلاژن را جار می‎زنند، در حقیقت این روزها حاوی کلاژن هیدرولیز شده (تجزیه شده) یا پپتیدهای کلاژن هستند. (حقیقت جالب: ژلاتین یک شکل از کلاژن هیدرولیز شده است!)

دکتر John Zampella متخصص پوست مرکز ارتوپدی NYU Langon می‌گوید در اصل کلاژن های هیدرولیز شده به زنجیرهای کوچکی از آمینواسیدها که پپتید نام دارند، تجزیه شده‎اند. برخی محققان و متخصصان پوست باور دارند که این پپتیدها می‎توانند سلول‎های پوست شما در لایه‎ی محافظ بیرونی را طی کنند و وارد میان‎ پوست شوند.

و این باورپذیر به نظر می‎رسد که استفاده از کرمی که پر از آن کلاژن ‎های پیشرو است می‎تواند بعدا باعث افزایش تولید کلاژن شود، به شرطی که آن پپتید‎ها خودشان را به میان ‎پوست برسانند. اما این فرضیه واقعا آزمایش نشده‎، تنها براساس تجربه ثابت شده‎ است.

کلاژن خوراکی:

مسئله‎ ی شگفت ‎آور آنکه تحقیقاتی وجود دارد که نشان می‎دهد کلاژن خوراکی ممکن است ظاهر پوست را بهبود بخشد. بنابر حداقل سه مطالعه‎ اخیر، استفاده‎ از کلاژن خوراکی در مقایسه با دارونماها، با بهبود آبرسانی پوست، قابلیت ارتجاعی و چین و چروک‎ ها همراه است.

اما این مطالعات باید با چند نکته ‎ی ستاره ‎دار همراه شوند: آن‎ مطالعات روی بخش کوچکی (حدود ۶۰ شرکت‎کننده) و در مدت کوتاهی (۴ تا ۱۲ هفته) انجام شدند، و مطالعات فقط روی خانم‎های بالای ۳۵ سال متمرکز بودند.

نتایج مشاهده شده می‎توانستند به دلیل افزایش تولید کلاژن یا مکانیزم ‎های دیگر باشند. اما در هر صورت، آن‎ها در بهترین حالت بی‎ضرر هستند و ما گزینه‎ های دیگری (از جمله رتینوئید) داریم که احتمال فایده رساندنشان بیشتر است.

به علاوه، مهم است به یاد داشته باشیم که مکمل ‎ها توسط سازمان غذا و دارو کنترل نمی‎شوند یا آن‎گونه که داروها آزمایش می‎شوند مورد آزمایش قرار نمی‎گیرند، به همین خاطر شما لزوما نمی‎دانید چه چیزی می‎گیرید یا اینکه تا چه حد ممکن است درست عمل کند.

و اگر رژیم غذایی طبیعی داشته‎ باشید (شامل غذاهای غنی از پروتئین مثل گوشت، تخم مرغ، لبنیات و حبوبات)، شما احتمالا تمام کلاژن مورد نیازتان را در حال حاضر دریافت می‎کنید.

بنابراین باید تمام محصولات کلاژن ‎ام را دور بریزم؟

کمی کلاژن بیشتر شاید تغییر بزرگی در پوستتان ایجاد نکند، اما همچنان کاملا بی‎ضرر است. پس اگر مرطوب‎کننده‎ ی پپتیدِ کلاژنتان را دوست دارید یا از مزایای مکمل‎ ها نفع می‎برید و عوارض جانبی تجربه نکرده‎اید، پس هر طور مایلید، از آن‎ها استفاده کنید. اما اگر واقعا می‎خواهید فقدان کلاژن را به حداقل برسانید، گزینه‎های موثرتری وجود دارند، که با ضدآفتاب –دیگر چه چیزهایی؟-شروع می‎شوند.

دکتر Zampella می‎گوید: «اولین چیز ضدآفتاب است- شما مسلما می‎خواهید از تجزیه شدن کلاژن‎ هایتان (آن‎ها که هنوز موجود اند) جلوگیری کنید. دومی رتینوئید است، زیرا چیزی است که ما از آن بیشترین شواهد برای ساختن کلاژن را داریم.»

دکتر Obagi موافق است، مخصوصا وقتی که شما هزینه‎ ی گزاف محصولات کلاژن را در نظر می‎گیرید: «شما می‎توانید محصولاتی را خریداری کنید که صدها دلار قیمت دارند-تازه اگر هزار یا دو هزار دلار نباشند- و نمی‎دانم که آن‎ها از یک رتینوئیک اسید تجویزی بهتر هستند یا نه. در حقیقت می‎توانم حدس بزنم که نیستند.»

اگر شما به دنبال راهی برای کنترل کردن چین و چروک‎ها یا هر عوارض جانبی دیگر فقدان کلاژن هستید، برای توصیه‎ هایی ویژه در مورد پوست خودتان به یک متخصص پوست مراجعه کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.